Trede arvest

Eus Wikimammenn
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Klenved ar medalennou gant an Aotrou Fistoulik
Ti-moulerez Sant Gwilherm, 1909  (p. 50-75)




Trede Arvest


————


DIVIZ KENTA


An Aotrou Fistoulik, e-unan

(En eur zont en ti, eur grib hag eur melezour etre e zaouarn). — Hastomp buhan ha buhan : gwelet em eus diwar al laëz an aotrou Droch o tout etrezek aman. C’hoaz eun taolig krib pe zaou evit dirouestla va fennad-stoup, ha faouta ha ranna va bleo war va zal, arok na zigouezo ar mear !… Evelse ! Me gav d’in, breman n’eo ket eur fall gwelet ac’hanon, da vihana ma ne lavar ket gaou va melezour. Eur re voutou-ler war o c’henta tro, baro nevez-troc’het, eur roched fresk, gwenn-kann, ampezet kalet ha va c’haera gwiskamant bourc’hiz !

(O sellet ouz e velezour.) — Oh ! Fistoulik, va bikanik, na te zo keitet d’it ! Na te vo kaer ha koant evit digemeret da vedalen ! Hep mar ebet, an aotrou Baraz a zavo gantan c’hoant pokat d’it, ar paour kez den !… Ya, piou a lavarfe, e koustianz, ez oun-me bet epad ar pella eus va buez, o turiat teil ha douar du-ze e Kerc’hwitel ? N’eus ken warnon tres eun troc’her-buzug.

(En eur c’houesa). — C’houez-vad a glevan. Ar frikou a vo prest bremaïk gant plac’h-bras « Hotel ar Yod » !

C’hoaz eun taolig krib war an a-drenv.

(Trouz e-tal an nor).

An aotrou Droch, petra lavaro ?

EIL DIVIZ


Fistoulik, an aotrou Droch, mear.


Droch, o tont en ti, e skerb gantan

Monsieur et cher ami Fistoulik, laissez-moi vous exprimer…

Fistoulik
(O kuzat en e c’hodellou krib ha melezour.)

Ya, ya, aotrou mear, ho lezel a ran da lavaret d’in ar pez a geroc’h, mes deomp ganti e brezoneg, mar plij. Me oar mad e c’houzoc’h ar brezoneg kouls ha pep-hini ac’hanomp. Ar galleg a c’houzoc’h ive, gwelloc’h egedomp, p’eo gwir oc’h eus kostez Pariz du-ze. Gouzout a reomp ive penoz, mar ho peus desket ar brezoneg, n’eo ken nemet evit beza gwelloc’h deut gant ar barresioniz, ha gwir eo ?

Droch

Gwir eo ! Mes arabad d’in dizonjal, mignon Fistoulik, e teuan aman da ginnig d’eoc’h va gwella gourc’hemennou evit an enor a ro d’eoc’h hirio gouarnamant hor bro. Ar vedalen a lugerno bremaïk war ho peultrin, a c’helloc’h a vouez huel lavaret ne vo ket bet laeret, hounnez !

Fistoulik

Nan, ne gav ket d’in e vo bet laeret.

Droch

Hag hon « depute » Baraz n’eo ket digouezet c’hoaz ?

Fistoulik

Nan, n’ema ket gwall-abred o tont, ha me koulskoude o kaout ken bras mall d’e welet ! N’eo ket c’hoaz abalamour d’ezan e-unan, petra bennak ma karan kalz anezan, mes, dreist-holl, abalamour d’ar vedalen a vo gantan.

Droch

Neuze, mignon Fistoulik, e karit nebeutoc’h hon « depute » Baraz eget e vedalennou. Tommoc’h e tiskouezit beza ouz ar pez a roër d’eoc’h eget ouz an hini a ro ?

Fistoulik

Ya, n’eo ket mat marteze ar pez a ran, mes mignon Droch, kaer am eus, hirio n’oun ket evit ober er c’hiz all. Ouz va medalen e vezin tommoc’h eget ouz n’eus forz piou ! n’eus forz petra !

Droch
(Oc’h ober eun hej d’e ziouskoaz.)

Petra fell d’eoc’h, marteze ema ar wirionez ganeoc’h !… Ma ! c’hoant am eus da lavaret ne vo ket abred an aotrou Baraz… Selaouit, ta, me grede klevout trouz.

Fistoulik

Netra, den ebed !… Nan, n’ema ket abred hon « depute ». Gant ma teuio da vihana ! Ema an heol o vont da gousket arok pell.

Droch

Oh ! evit dont, dont a reio. Gant an aotrou Baraz, tra lavaret, tra c’hreat. Arabad kaout nec’h gant-se… Me, gwelet a rit, mignon Fistoulik, me n’am eus bet morse disfizians ouz hennez ; ha mad em eus great chom hep diskredi warnan. Sellit, d’ar votadeg diweza eo marteze bet tost d’in mont en tu-all ; kalz a dud zoken a lavare d’in ; « Emout kollet, emout d’an traon, emout er-meaz a daoliou boutou. Ar voutez ! Ar voutez ! » Mont a ris da c’houlen sikour digant hon « depute» Baraz hag hen, ar paour kez « depute », a zigoras frank e yalc’h d’in…

Fistoulik (War bouezik)

Yalc’h ar pemzek mil lur ar bloaz ? Ha koulskoude, hervez ar Skouarnek, « Baraz » a zo piz evel eun touseg, resped d’ar Gristenien.

Droch

Skriva reas hen a-zeou hag a-gleiz, ha deut oun adarre da gaout moueziou awalc’h evit chomm war c’horre.

Fistoulik (War bouez c’hoaz)

Ya, klevet em eus penoz digant ar Skouarnek.

Droch

Elec’h da genta e oan eat da gaout ar « Prefet », ha gant an aotrou-ze ez oun bet kaset da bourmen brao awalc’h.

Fistoulik, ( War bouesoc’h c’hoaz)

Piou da gredi, pe heman pe ar Skouarnek ?

Droch

An dra-man a zo evit lavaret d’eoc’h… (En eur zelaou.) Ah ! en dro-man avad e klevan tud o tout.

Fistoulik

Oh ! gant ma vefe int, aotrou Doue ! Baraz ha va medalen ! Gwelomp piou zo o tont. (Digori a ra an nor.)

Droch

An dra-man a zo evit lavaret d’eoc’h eo arabad…

Fistoulik

N’eo ket c’hoaz na Baraz na va medalen.

Droch

Eo arabad…

(Fistoulik a azez e kostez an daol)
Fistoulik

Nan, nan, pell ac’hano !

Droch (Droug o vont ennan)

Nan ? Penoz ’ta ? Me lavar-me eo arabad d’eoc’h disfiziout diouz Baraz.

Fistoulik

Gwir eo, mignon, a du emoun ganeoc’h.

Droch

Perak neuze lavaret nan elec’h ma fell lavaret ya ?

Fistoulik

Arabad facha, mignon Droch, n’emomp ket hon-daou er memes park.

Droch

Oh ! facha, pell ac’hano, pell ac’hano ! Hag hirio e roan c’hoaz va ger d’it da gemeret ac’hanout war va listen a-benn an taol kenta… ; rak unan pe zaou a zo mall bras d’in teuler er-meaz, abalamour n’ouzoun mui petra int deut da veza ; n’int ken na kig na pesked !

Fistoulik

Trugare d’eoc’h, Droch ! Me a c’hounezo kalz a voueziou d’hon listen, eur wech m’am bo gellet kaout va medalen. Piou a c’helfe nac’h e vouez ouz eun den medalennet ?

Droch

Den ebet ! Gwir e lavarez, ar vedalen a zo mat ouz kalz a draou !


————


TREDE DIVIZ


An hevelep re ; Gwenole ha Yan Avalou ouspen


(Gwenole, e vragou-ruz gantan, a deu en ti en eur goms ouz Yan Avalou harpet war e ben-baz.)

Yan Avalou da Wenole (en eur zont en ti.)

Ya, en abardaez zoken e tle digouezout e vedalen gantan.

Fistoulik (o pokat d’e niz soudard.)

Ah ! Gwenole, va niz bihan, pebeuz plijadur am eus o welet ac’hanout !

Gwenole

Ya, va yontr, ar vedalen a zo roët d’eoc’h. Yan Avalou am eus kavet en eur zont aman, ha gantan eo am eus klevet ar c’helou mat. Va gourc’hemennou d’eoc’h ! Ah ! va yontr !…

Fistoulik

Na me zo laouen o welet ac’hanout digouezet en abardaez man ! Ha penoz ne vefen ket ? Te eo an tosta kar a jomm ganin… Sell, va niz, deus da vriata da yontr koz !

(Hag an eil etre divrec’h egile.)
Gwenole

Ah ! va yontr, yaouankeat kalz e kavan ac’hanoc’h !

Droch, war bouez da Yan Avalou.

Yaouankeat gant levenez e vedalen !

Fistoulik

Ha koulskoude, va niz, ne ran nemet mont war gosât bemdez, siouaz !… Ha penoz ’ta, Gwenole, emout dre aman ? Eul lizer am eus bet er mintin-man diganit…

Gwenole

Y a, va lizer am oa skrivet dec’h, ha dec’h ne ouien netra ebet c’hoaz, nemet war-dro kuz-heol ez eus deut kelou e c’hellemp mont d’ar gear epad teir zizun, me hag ar re o deus bet a nevez zo, galonsiou-ruz ar « c’haporal »

(Diskouez a ra e c’halonsiou-ruz war e zivrec’h.)

Fistoulik

Ya, n’am oa ket sellet c’hoaz outo, ma ’z eo koustianz ! Ah ! va niz, dalc’h da vont mad ganti, hag e ri da hent, te welo. Hag a benn eun tregont vloaz bennak ac’halen e c’helli ive kaout ar vedalen e-giz da yontr… Gwenole, deus c’hoaz ma pokin d’it.

(En em vriata a reont adarre.)

Droch

Va gourc’hemennou, Gwenole, arok pell emichanz e vezi hanvet « serjant » ?

Gwenole

N’ouzoun ket, aotrou mear, ar vicher ne blij ket d’in eun hanter-re.

Droch

Da vihana pa vo great da amzer-soudard ganit, e c’helli kaout eur « plas » e kear.

Gwenole

Tut, tut, tut ! Me n’oun ket pôtr ar c’heariou, ha gwelloc’h kalz e vije ganin beza dre aman o labourat douar. Mes, dre ma vo ar bragou-ruz war va gorre, e rin dalc’hmad eus va gwella.

Yan Avalou

A zo komzou fur, Gwenole, komzou fur ! Me am eus bet ar blijadur da zigas ac’hanout betek ti da yontr hirio.

Fistoulik ha Droch o-daou

(Oc’h ober eur zerr-dorn da Yan Avalou.) Ya, kenderv Yan Avalou, ha penoz emoc’h ganti ?

Yan Avalou

Eur pennad zo, n’oun ket re evit en em glemm. Nemet eun tammig poan em divesker pa vez an amzer o troi. Hirio e oan o sonj dont betek aman gant va gwetur, mez ranket em eus bale, rak va mevel, Mazo an Treut, n’ouzoun ket da belec’h eo eat

Fistoulik

Oh ! servicherien an amzer vreman n’eus ken da flzia enno. Aman zo daou ive ganin-me, hag a zo tost-kar d’hoc’h hini. Hirio, abaoue div eur zo, n’em eus ket gwelet al liou eus Fanchik-Fall.

Droch

Eat int o-daou marteze da redek ar c’had !

Yan Avalou

N’ouzoun ket da redek petra int eat.

Fistoulik

Ma ! Gwenole, tano e oe da fri o tistroi en nozman, rak aman, va niz, ema frikou ar vedalen war an tan. (En eur c'houesa) C’houez-vad a zo gantan !

Gwenole

Ha va loden zo ive neuze ?

Fistoulik

Pod an dien ! da loden zo ive, me gav d’in !… Sell, e pelec’h ema va zammig envor ganin ? Daoust ha c’hoant en defe da droi e leaz kaouledet ? Mes red eo d’in sonjal er pez a zo war da lizer. Setu aze hanter-kant lur evit ober gouel hag ar pez a gari en enor d’az kalonsiou ha d’am medalen.

Gwenole

Bennoz-Doue d’eoc’h, yontr ! Hanter-kant lur a zo brao da gaout evit eur zoudard. Me ne c’hounezan ket kement-se d’am bloavez.

Fistoulik

Breman emoun dispeg, a gredan ; rak bet oun goude kreisteiz o kaout ar mestr-mansouner, ha mont a reio warc’hoaz genta da zevel eur c'hraou nevez da voc’h va merour.

Yan Avalou

Setu aze labour great gant ar vedalen !

Droch

Ya, e gwirionez, mat eo ar vedalen ouz kalz a draou !

Fistoulik

Ma ! Gwasa ’zo, aman ne deuio den. Ema kouezet an noz koulskoude war bouez netra.

(Klevout a reer kloc’h an « Anjeluz» o son, hag eur vouez o kana :)


An heol a zo kuzet, setu echu an de :
Me glev ar c’hloc’h o tintal an ave !
Kousk, kousk !
Breiz-Izel, Bro dispar !
Setu an noz o tont war an douar,
Kousk !
Breiz-Izel, Bro ker mat,
Mouez ar mor bras a zav d’az luskellat !

Arvor, ô douar sakr, a greiz-kalon m’ho kar ;
Bro all ker kaer n’eus ket war an douar !
Kousk, kousk !
Breiz-Izel, Bro dispar !
Setu an noz o tont war an douar,
Kousk !
Breiz-Izel, Bro ker mat,
Mouez ar mor bras a zav d’az luskellat !


Fistoulik

Setu pôtr-saoud an Ti-all o tont d’ar gear gant e loened… Ha mar karfe hon « depute » Baraz dont ive ! — (Mont a ra da doull an nor). Setu aman da vihana eun toullad all o tont.

(Lom Bitous, Job Saout, ar Skouarnek, Jakou eus ar meaz) — Bevet Fistoulik !

(Fistoulik, Droch, Yan Avalou, Gwenole, eus an ti) — Hag e vedalen !


————


PEVARE DIVIZ


An hevelep re ; Lom Bitous, Job Saout, ar Skouarnek, ha Jakou ouspen.


Ar Skouarnek

Ya, daoust ha digouezet int ?

Fistoulik

N’int ket c’hoaz, na Baraz, na medalen. Mes c’houi zo diwezat ganti.

Ar Skouarnek

Diwezat marteze, hep beza re ziwezat… ha neuze eur wech n’eo ket kustum.

(Skouarnek a jomm war-bouez da goms gant Droch).

Lom Bitous

Mestr, bet oun eur pennad war an hent. N’em eus gwelet den o tont ; hag evit ar Fanchik-Fall, ne gavan na liou na c’houez ebet anezan. Eur zonj all a deu d’am spered. Klevet em eus Fanchik, arôk m’eo eat kuit, o lavaret en doa droug penn. Piou oar ? marteze eo eat da c’hourvez en eun tu bennak, hag eo dizonjet, ha chommet da gousket.

Fistoulik

Lakomp marteze… Kleo, Lom Bitous, gwelet a rez aze n’eus c’hoaz netra war an daol. Kent-se displeg buhan ar doal (an doucher) war an daol ; an doal vras, an hini wenn, ha prim traou warni : gwer, ar boutailhadou eus an hini-koz, gouzout a rez ; loaiou, kountellou hag all. Ha tiz warnout avad, ne ket chomm da lichuenna eo !

Gwenole ha Jakou

Gortoz, Lom Bitous, ni roio an dorn d’it.

(Epad m’emaint o renka an traou war an daol, Fistoulik a goms ouz Yan Avalou azezet ha, sioul en e gorn-tro ; Droch a zo ato gant ar Skouarnek).

Job Saout

(Eur pakad traou gantan dindan e vrec’h, goustadik, outan e unan) — Ar c’higer n’eo ket na mat na deread d’ezan dibri kig bioc’h koz egiz ar re-all ; mes penoz ober ? — (Krenv d’ar mevel). Hep ! Lom Bitous, aman ez eus dent ganin eun tammig kig gwak ha flour. Te a vo o servicha ac’hanomp ouz taol, n’eo ket ?

Lom Bitous

Ya, me va-unan, ha piou nemedoun, p’eo gwir eo eat Fanchik-Fall da bourmen pe da gousket, pe da guzat, ha me oar, me !

Job Saout

Mad ! Gortoz ma lavarin d’it. An tamm kig-ze n’eo ket eur fall lakat an dent warnan. Kas anezan buhan d’ar plac’h, ha lavar d’ezi ober tan d’ezan buan ha buan. Pa vo digriet-mad, e c’helli digas anezan d’in, ne vo ke red d’ar re-all gouzout, klevout a rez ? Hag evit da boan, e lezin eun hanter anezan ganit ; ne vo ket fall d’it !

Lom Bitous

Intentet em eus ; bet dinec’h. (Mont a ra en tu all gant ar c’hig).

Ar Skouarnek

Mes, luc’hed kamm ha seiz boulgurun-ruz ! emichans pa lavaran d’eoc’h hanter kant mouez d’an taol izella !

Droch (d’ar Skouarnek)

Icht !… War bouez, mes ne gredan ket kalz !

Ar Skouarnek (ouz Droch).

Ma ! Kredit pe chommit hep ober, pe kerzit gant an tanfoeltr, m’ho peus c’hoant ; evit ar wech kenta ne rin netra evidoc’h, mar kendalc’hit da ziskredi evelse…

Droch

Oh ! nan, Skouarnek, arabad e vefe ! Pec’hed e vefe lezel ar « parti » da vont da goll, hep sikour anezan d’en em zavetei,

Ar Skouarnek

Ya, rak paneve-ze…

Yan Avalou (da Fistoulik)

Gwir eo, kenderv Fistoulik, ha re wir, siouaz ! Daoust ha tud eur barrez n’int ket great evit en em glevout kenetrezo ? Ha padal, n’hellomp ket ; n’eus nemet ar « politikach » brein oc’h hada drailh etrezomp.

Fistoulik

Ha koulskoude red eo « politikat » kalz pe neubeut, pa vez c’hoant da… da gaout ar vedalen !

Lom Bitous

(O tigas eur bodezad souben war an daol.) Ac’hanta ! tudou, ema ar zouben al leaz o vont war an daol ! Souben al leaz, ha bara gwenn hag amann rouzet d’he goloi !

Ar Skouarnek

Evidoun-me a zo skuiz a-walc’h o c’hortoz !

Fistoulik

Na Baraz, na va medalen…

Ar Skouarnek

Ema an naoun du o skrabat va c’hof gwasoc’h eget n’ouzoun ket petra an tanfouich. Gwir eo ive, mern abred am eus bet.

Fistoulik

Ma ! Kenkouls tra d’eomp neuze azeza.

An Holl

Ya, kenkouls tra ober. (Hag int oc’h azeza.)

Droch (azezet e-kichen Fistoulik.)

Me a lavar lezel e lec’h gant hon « depute » Baraz, rak en em gaout a reio hep dale emichans.

An Holl

Ya, ya, en em gaout a reio hennez, Fistoulik.

Ar Skouarnek

Ha diskennit d’eomp ar zouben, Fistoulik.

An Holl

Ya, ya, ar zouben, Fistoulik !

Droch, (o tanvat eul loaiad.)

Blaz vat a zo ganti, eun eston, Fistoulik.

An Holl

Ya, ya, eur vlaz dispar Fistoulik !

Fistoulik

Gwell a ze ! Bep a vanne gwin breman. (En eur zisken banneou.) — Heman n’e ket dour feunteun, na dour-red eo. Tanvaït. (Hag an hall o tanvat.)

Droch

Gustrik ! Forz penoz, ar gwin-man a c’hell kaout oad va mab yaouanka : eiz pe nao vloaz.

Fistoulik

D’eoc’h e c’hellan lavaret e oad hag eus pelec’h e teu. N’ho peus ket sonj, abaoue a zo breman eun dek pe zaouzek vloaz, en em gollas aze, war ar c’herreg, eul lestr-marc’hadour ?

An Holl

Eo, eo, ha sonj mat c’hoaz, Fistoulik.

Droch

Ar bloavez ma ’z oun deut da jomm dre aman.

Lom Bitous (o tigas ar c’hig-war an daol.)

Ar c’hig-leue war an daol, tudou !

Fistoulik

Ha tammou brao a gig-leue, mignoned. Bec’h d’ar chig-leue !

Job Saout (war bouezig)

Ya, kig bioc’h bet leue gwechall, kig ar vioc’h koz tregont vloaz marvet o vreskin !

Fistoulik

Distroomp d’ar gwin, p’eo gwir ho peus sonj eus penze al lestr-marc’hadourez. Al lestr a oa leun a varikennadou gwin, ha spountus e oa gwelet nag a win a deuas en aod,nag a win a oe evet war an treaz.

Yan Avalou

Ya, spontus e gwirionez. Eun amezeg d’in a evas peadra da jomm mezvet epad pemzek-de-Doue ! Eun amezegez all c’hoaz, goude beza didalet eur variken, a lavare : « Oh ! siouaz ! an Aotrou Doue Oll-C’halloudek en deus troet ar mor e gwin ! Ha hi o plega evit staga he muzellou da eva, hag o koueza war he fenn er gwin !…

Jakou

Ha gwir eo kement-se ; rak me eo an hini a grogas en he broz da zacha anezi er-meaz ; panevefe-ze e oa hi beuzet. Unan all a welis o tidala eur varikennad gant e voutez, hag oc’h eva da c’houde-ze.

An Holl

Gant e voutez, ya, klevet hon deus.

Fistoulik

An holl a gargas o c’hof. Tri pe bevar devez goude, eul maltouter koz, ya eur maltouter, a deuas da ginnig d’in eur panerad boutailhadou gwin koz, re vrao da welet, koaret o fennou, ha paper kaer war o c’hofou. Hag ar marc’had a oe great e kuz etrezomp hon-daou, na gwelet na klevet…

Da neuze eo e teuas d’in c'hoant beza medalennet…

Yan Avalou

… Klenved ar medalennou o pega !

Fistoulik

… Hag e lavaris ouzin va-unan penoz va gwin koz ne vije laket e kof nemet a-benn gouel ar vedalen. Ha dalc’het em eus d’am ger, gwelet a rit. Beb a vanne all, pôtred ?

An Holl

Ya, ya, pa geroc’h, Fistoulik.

Gwenole

Gwelloc’h blaz a zo gantan eget gant dour ruziet ar c’hazarn !

Lom Bitous (kig gantan adarre)

Setu aman ar c’hig-maout war an daol, tudou !

Fistoulik

Bec’h d’ezi, mignoned, ha koulskoude… aman ez eus eur « plas » hag a jomm goullo !

Lom Bitous

(War bouezik, o kas e dam kig da Job Saout.)

Del ! kiger, setu da hini gwak ha flour ; ha lez an hanter ganin, te oar.

Job Saout

Ya, eun hanter ; setu aze, ha kerz duze da lipat breman.

Droch

Dizaoun, bezit dizaoun, Fistoulik ! En em gaout a reio ar perc’hen da glask e « blas ».

Fistoulik

Selaouit, me gav d’in e klevan ki an Ti-all oc’h harzal.

An Holl

Ya, ya, en em gaout a reio, Fistoulik.

Fistoulik

Klevout a ran trouz gant tud o tont. Va zammig kalon a lamm em c’hreiz, ema va medalen o tostât.

Ar Skouarnek

Diskennit eur banne gwin mar plij, Fistoulik. Va gweren ema ar zec’hed ganti. Hon « depute » Baraz a vije diredet aman pell zo, m’en dije gouezet na pegen mat eo ar gwin koz en ho ti. Sellit, pa ziskenn penn-da-benn dre va gouzoug, e kavan anezan ken flour hag eur voulouzen ; setu aze gwin tomm, gwin beo. Bevet Fistoulik !

An Holl

Bevet Fistoulik, hag e win koz !

PEMPED DIVIZ


An hevelep re ; Herve-Goz an Ti-all, Lom Bitous ha Mazo an Treut

(Herve-Goz an Ti-all a lamm en ti arok Lom Bitous ha Mazo an Treut : an daou-man a zo digizet e giz daou vourc’hiz.)


Herve-Goz, (o sevel e ben-baz.)

Doue r’ho pennigo. Nag a dud a zo aman fenoz !

Fistoulik

Benniget ra vezoc’h ! Aman n’eus den re ebet fenoz, na c’houi nag ar re a deu ganeoc’h. (O vont betek enno.) Petra ? Ne ket Baraz eo ?

Herve-Goz

Kavet em eus an daou aotrou-man dre aze, hag e giz ne ouient ket kaer an hent, em eus sonjet dont d’o digas betek ho ti !

Fistoulik (goustadik, drouk-laouen)

Ne ran ket forz na brall gant an daou-ze, mez Baraz a garfen gouzout pelec’h eo chommet.

Fanchik-Fall

(O tistaga e gomzou e-giz eun dimezel.) Ni eo sekretourien, skrivanierien an aotrou Baraz ; hag hen en deus digaset ac’hanomp fenoz da gaout an aotrou Fistoulik.

Fistoulik

Asa ! Hag hen neuze petra eo deut da veza ? Asa !…

Fanchik-Fall

Eul lizer en deus roët d’eomp da gas d’eoc’h ha War al lizer e c’helloc'h gwelet an traou egiz m’emaint

Mazo an Treut

(Ober ra an neus da saozmegi.)

Se-se-setu ho li-li-lizer, aotrou Fistoul-toul-toulik,

Fistoulik (oc’h azeza)

Digasit d’in al lizer, ha taolit ho pouez da azeza da vihana. (Azeza ’reont.) Krena ’ra va holl izili ouzin… Va Doue-Doue !…

Herve-Goz (o vont en tu-all)

D’in-me ne lavarer ket azeza ; niont a ran en tu-all.

Fistoulik

Ha va lunedou, ne gavan ’ket anezo, n’emaint ket er gear… (Staga ’ra da lenn.) « Aotrou Fistoulik kez. » N’oun ket evit lenn hirroc’h, va daoulagad ne welont nemet steredennou war ar paper.

Ar skouarnek

Deuit aman ha me lenno d’eoc’h, me wel sklear, me !

Fistoulik

Ah ! Medalen baour !

Ar skouarnek (o lenn)

« Aotrou Fistouiik kez. Plijet ganeoc’h digarezi ac’hanon ; n’hellan ket mont betek ennoc’h. Da vihana kas a ran va daou sekretour d’ho kaout eus va ferz ; va yec’hed n’eo ket eus ar re genta, ha neuze kelou fall n’am bije ken da roi d’eoc’h…

Fistoulik

Ah ! va Doue, petra ’lavar ? Ha peseurt klenved fall a-walc’h a zo lammet warnan abaoue dec’h ?

Mazo an Treut

A-a-ar c’hlenved a deu bu-bu-buan !

Fanchik Fall

Dec’h goude koan, aotrou Fistoulik, e krogas an droug-bouzellou en hor mestr ; hag epad an noz n’en deus great nemet… redek ! — N’ho peus nemet selaou betek penn.

Fistoulik

Ya, lenn c’hoaz, Skouarnek.

Ar skouarnek (o lenn)

« … Da genta, kelou fall ac’hanon-me : an dreuz a zo kouezet warnon, ha n’oun ken evit bouta… »

Job Saout (c’hoaz o frognat eun askorn)

Eun dra gaer c’hoaz !…

Ar skouarnek (o kenderc’hel da lenn)

« … Ha d’an eil, kelou fall eus ho medalen…

Fistoulik

Oh ! Poull va c’halon !…

Ar skouarnek

« … Ha d’an eil, kelou fall eus ho medalen. Deut e oan a-benn da gaout evidoc’h medalen a enor al Labourerez-Douar… »

Job Saout (O sacha war e askorn.)

Penn-ruban ar « Bouren-vrein » !

Ar skouarnek

« … Mes ar « Prefet » a zo deut da c’houzout, n’ouzoun ket penoz an tanfoeltr, n’emoc’h mui o labourat douar ; ha klevet en deus ouspen ne rit nemet lavaret a-gleiz hag a-zeou : « Me zo deut mad gant an holl, mad gant ar mear, mad gant ar mestr-skol — Aman ar Skouarnek a lavar : « n’oun ket souezet » — mad gant an « depute », ha gwelloc’h c’hoaz gant ar person ! » — O klevet traou ken grevus, ar « Prefet » a zo eat em zac’had droug ennan evel just, ha dre eun taolig pluen en deus difennet grons roi d’eoc’h n'eus fors peseurt medalen. Setu aze. Kenavo d’eoc’h ar c’henta gwelet. Baraz, « depute ».

Fistoulik

Oh ! va medalen baour ! (Hag e benn o koueza a-revez adrenv. Chomm a ra e-giz badaouet, oc’h ober an neuz da veza semplet, Yan Avalou, Gwenole ha Jakou war e dro.)

Droch

Sellit ! Ema o vont d’ar bed-all ; koll a ra e liou.

Job Saout

Unan muioc’h, unan nebeutoc’h ! Me ne ran ket kalz a forz, breman p’eo eat e dammig frikou em c’hof.

Ar Skouarnek

Finval a ra c’hoaz. Nag hen a zo diod koulskoude !

Droch

Diod ! n’eo ket, mes hepken klanv gant klenved ar medalennnou.

Gwenole

Ah ! va yontr paour ! Penos digas anezan ennan e~unan ?

Yan Avalou

N’ouzoun ket petra rafe vad d’ezan. Gwelc’hi e dal marteze gant dour yen ?

Jakou

Souba e fri d’ezan er gwinegr ; gwelet em eus ober c’hoaz — Mont a ra en tu-all, en eur c’hervel : Lom Bitous, digas d’in buan eur werennad gwinegr ! — (Distroi a ra Jakou gant e winegr, da lakat ouz fri Fistoulik, Herve Goz ha Lom Bitous war e lerc’h).

Lom Bitous

Petra C’hoari gant an hini koz ? Daoust hag henn a zo o vont diouti gant Paolig-lost-kamm ? N’eo ket re abred, ken tagnouz hag all e-giz ma oa deut da veza eur pennad zo.

Mazo an Treut

Ma-ma-ma ! Keu-keuz en deus d’e veda-da-da-len !…

Herve Goz

Soub e fri d’ezan ebarz, Jakou. Dont a reio en dro. Ne weles ket, troi a ra e benn. Eur miz zo duman e oa bet strilhadet eur leue bihan, ha me mont ha teuler gwinegr en e fronellou ken na deue ar sifern d’ezan ; ha va leue-bihan n’eo ket bet pell o wellât ! Paour kez Fistoulik, te wellao ive !

Lom Bitous

Gant ma ’z afe en tu-all !

Ar Skouarnek

Leue awalc’h e vefe evit gwellât !

Fanchik-Fall

N’eo ket awalc’h d’eomp chomm aman. Mont a rankomp c’hoaz betek « Keardaglask », da welet an aotrou Laouik « Piouoar » ; eurus eo d’eomp kaout eur marc’h-houarn evit ober hent.

Mazo an Treut ha Fanchik-Fall (o vont kuit).

Kenavo, ha yec’hed d’an hini klanv !…

Mazo da Fanchik (en eur vont er-meaz).

Lavaret em boa d’it ; na gouezet, na klevet ! C’hoariet eo an taol !


————


C’HOUEC’HVED DIVIZ


An hevelep re, nemet Fanchik-Fall, ha Mazo an Treut
Herve Goz

Me gav d’in beza gwelet c’hoaz tres an daou-ze e tu pe du.

Fistoulik

(O sevel, hag o tispourbella e zaoulagad e-giz en eur zihun).

Daoust ha me a zo bet kousket ? Va daoulagad a wel tenval, ha va fenn a bouez pounner ! A bep seurt hunvreou am eus great. Nan, ne ket hunvreou, gwirioneziou int.

An holl

Ha peseurt hunvreou, Fistoulik ?

Fistoulik

Sonjal a ree d’in e oan dalc’het gant eur c’hlenved tenn, hag e oa an holl o c’hortoz va alanad ; diwezan. — Kleo, Job Saout, gwelet em eus va c’higer oc’h ober ar zod ac’hanoun ; kerz ac’han, hag arabad d’it ken teuler da dreid aman !

Job Saout (mont a ra kuit en eur gornigellat).

Kenavo ! Mont a ran da gousket !…

Fistoulik

Selaouit, Droch, selaouit, Skouarnek, goular e kavan gwelet ar re all o tont da c’hoarzin gwap d’in d'am zi, ha sonjal mad a ran ne rankor ken skuba al leur-zi aman war ho lerc’h ! — Eur ger evidoc’h, Droch. Elec’h beza war ho listenn, abenn ar wech kenta, e kavoc’h ac’hanon e penn eul listen all a eneb d’eoc’h, ha ni a welo ha tud ar barrez-man o devezo muioc’h a fizians en eur migon d’ezo, (eur mignon digor mad e zaoulagad gantan breman, mar dint bet pell serret), eget eu eur gaolek deut n’ouzon ket a belec’h da veva diwar o c’houst.

Droch (c’houero)

Deomp ac’halen, Skouarnek !

Fistoulik

Ha c'houi, Skouarnek, en em emellit muioc’h eus ho pugale, mestr-skol ; rak hiviziken echu eo hoc’h amzer ganeoc’h. Hiviziken ne c’helloc’h ken laerez moueziou epad ma’m bezo me buez. Gouzout a rit, n’eus ket gwelloc’h da ziwall ouz al laer eget an hini a zo bet laer e-unan.

Ar Skouarnek

Ar c’hure a enep d’in ! Fistoulik ive a enep d’in, ha gwasoc’h c’hoaz !… paour kez « parti », emout maro diwar an taol-man ! (Mont a reont o-daou er-meaz, izel o c’hlipen).


————


SEIZVED DIVIZ


Fistoulik, Yan Avalou, Jakou, Lom Bitous, Herve Goz.


Lom Bitous

Me ive, mestr, em eus lavaret droug ouzoc’h, mes keuz am eus.

Fistoulik

Neuze ankounac’heat eo pep tra, mignon Lom. Hiviziken e prenin douarou da labourat e giz diagent. Red e vo d’in avad ren buez vad gant Fanchik-Fall. — Sell ! te Jakou, te a glevan o klemm ouz ar gouarnamant, pa geri e teui da vevel ganin arok eiz-de aman, da labourat douar. Ne glemmi ket ; ankounac’heomp ar pez a zo bet etrezomp !…

Jakou

Marc’had great, aotrou Fistoulik, N’am bezo morse keuz d’ar gouarnamant, ar falla mestr a c’helfe eur mevel da gaout !…

Yan Avalou

Nag a draou a c’hoarvez en noz-man, ne ket gwir Gwenole ?

Gwenole

Ya, nag a draou !

Fistoulik

Eur zonj-all ! Petra gav d’eoc’h, Yan Avalou ? Marteze a-ben bloaz ac’han, pa vo dilezet e vragou-ru gantan, Gwenole a c’hello ober amzer-vat gant Annaïk ho merc’h ?

Yan Avalou ha Gwenole

Marteze, marteze… !

Herve-Goz

Me ouïe mad, me, e oa traou nevez dre aman fenoz.

Fistoulik

Ya, amezeg Herve, ha traou a-bouez c’hoaz ! E c’helli lavaret ken uhel ha ma kari e vo levenez en ti-man diwar hirio ; lavar e teus gwelet Fistoulik o choum berr, kaer « fistoulat » en deus bet ; lavar ar pez ma kavi d’az c’hoant.

Mes lavar, da vihana, e welez dirazout eun den yac’h-pesk breman, ha gweleat evit ato, n’eus fors pegen gwasket bennak eo bet gant « Klenved ar Medalennou !… »

Ar gouel a ziskenn evit mad



DIVEZ