Nomenoe oe/Navet arvest

Eus Wikimammenn
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Skrid ha Skeudenn, 1941  (p. 131-141)



Navet Arvest



Eur grignol. Kailhar ha gweleou kevnid. Tristidigez ha paourentez. A-dreuz an doênn dismantret, al loar a sil he sklerijenn. Nomenoe a zo e benn kurunennet a stered. War c’horre ar plañcheiz, eur foeter-hent a zo gourvezet ha morgousket ; huñvreal a ra.


Ar foeter-hent, dre e gousk

Me ’ zo eur paour-kaez den e-unan war an douar.

N’em eus ket anavezet va mamm, n’ouzon ket piou eo va zad ha n’oun dare pelec’h oun ganet. Me ’ zo hep kar na par, hep micher na stad.

Em bro, me ’ zo eun divroad, hag eun emzivad ; eur foeter-hent e bro va zad.

An awen

N’out ket paour kaez den war an douar.

N’emaout ket hep micher na stad hag, e Breiz, n’out ket eun divroad.

Ar foeter-hent

Mouez tener, mouez diamen, ha lavaret hoc’h eus n’oun ket eur paour kaez den.

An awen

Eur blanedenn dispar a zo tonket d’it war an douar.

Ar foeter-hent

Siouaz d’in ! Siouaz d’eoc’h ! mouez flour, mouez diamen, e

Breiz ez oun bet hag e vin eur paour kaez den.
An awen

Te ’ zo kar d’ar Vreiziz, ha karet ganto holl, en deiz hizio dreist holl, barz dianav.

Ar foeter-hent

N’oun ket barz, ziouaz d’in ! rak n’ouzon ket skriva ha n’ouzon ket lenn. Me ’ zo eur foeter-hent hag eur paour kaez den. Me ’ zo ar reuzeudika den a zo hizio war zouar Breiz. Rak Breiziz o deus argadet, Breiziz o deus gouzañvet, Breiziz a zo bet lazet…

Ha me, ar foeter-hent, me a zo yaouank ha yac’h, ha me a zo divac’hagn !…

An awen

N’eo ket mezus beza yac’h, na beza divac’hagn. Breiziz o deus argadet, Breiziz o deus gouzañvet, Breiziz a zo bet lazet : tonket e oa.

Te a zo beo hervez da blanedenn.

Ar foeter-hent

Planedenn c’haro !

An awen

Da vuhez a dalvezo.

Ar foeter-hent

Talvoudus war an douar buhez eur foeter-hent !… Hogen, pedet am eus, ha Doue a bardono d’eur Breizad ma ne deo ket bet skuilhet e wad.

An awen

Foeter-hent, foeter-hent, da vuhez a dalvezo.

Ar foeter-hent
N’em eus na leve na danvez.
An awen

Danvez a zo alies paourentez. Hizio te ’ zo eun den pinvidik war zouar Breiz. Pinvidik en da galon, pinvidik en da ene, hag evit se, n’eus ezomm na danvez, na leve.

Ar foeter-hent

N’ouzon ket skriva, n’ouzon ket lenn ; me ’ zo eur paour kaez den penn-da-benn.

An awen

N’eus paour kaez den ebet e Breiz digabestret.

Peorien, foeterien-hent, hailheboded a zo savet a-berz Doue da renk an uhela noblañs, ha te, ma n’ouzout ket skriva, ma n’ouzout ket lenn, te a oar kana ha te a gano da vro.

Ar foeter-hent

N’ouzon ket skriva, n’ouzon ket lenn, gouzout a ran kana ha me ’ gar va bro.

An awen

Ha te a gano.

Ar foeter-hent

Kerzet em eus dre Vreiz, pirc’hirin reuzeudik, gwall bleget dindan e blanedenn. Goapaet oun bet er c’hêriou pa dremenen o klask labour. An aluzen a c’houlennen ha meur a wech eo bet nac’het ouzin. Pa ganen e-tal an tiez ha pa c’houlennen goudor evit an noz war deil tomm ar c’hraou, e tistagas ar Gall ar chas war va lerc’h. Hogen, ne vagan ket kasoni, kaer ma veze a-wechou klevout ar chas o harzal en noziou klouar.

Kousket em eus en hañv, er balanegou, e c’houez vat ar bleuniou o flourat al letonenn ; hag e kousken, dianken. D’ar pellgent e saven dibreder hag e kerzen, e briz-heol ar beure, eürus ha skañv, da heul va huñvreou.

Henoz, avat, me ’ zo ar reuzeudika den a zo war an douar. Kenvroiz a zo bet lazet evit ar vro a garan ha va nerz d’in-me a zo chomet didalvez, evit d’in beza yaouank ha divac’hagn.

E Breiz ez oun eun den a netra a gerz dre an hentou doun e frond ar geot hag ar bleun, en eur vaga huñvreou goullo. Karet em bije beza chilgamm, bouzar, mogn pe dall, neuze moarvat e vijen bet kavet dibec’hed.

An awen

Foeter-hent, foeter-hent, dibec’hed emaout dirak Doue ; da ene a zo direbech ha dinamm hag, hiviziken, e Breiz, ne vi ket eun den a netra.

Te a gerzo dre ar Vro ha te a gano Breiz nevez.

Ar foeter-hent

Breiz nevez a ganin…

Kerzet em eus, paour ha dister, dre an hentou doun. En targosiou daougroummet, e c’houitelle ar mouilc’hi hag ouz o c’hlevout e tride va c’halon hag e kanen evelto. Penn-da-benn d’ar c’hleuziou, e safrone ar gwenan e skourrou ar gwez dero, lugernus o deliou gant ar mel o tivera, ha balafenned a c’hoarielle hag a sune ar bleud e bleuniou ar mouarou. Hag evel balafenned, huñvreou hedro a c’hoarielle en dro d’in, pa heden an hentou doun.

Me ’ oa an eürusa den, neuze, war an douar.

An awen

An hentou doun a gani.

Ar foeter-hent

An hentou doun a ganin…

An heol a floure man al lezou ; an heol a grene e brouskoad ar c’hleuziou. Heol a bare e kalon ar foeter-hent.

An awen

An hentou heoliet a gani.

Ar foeter-hent

An hentou heoliet a ganin…

D’ar beure e veze arc’hantet ar geot gant gliz an noz. Hag e vez lavaret e tegas eurvad ar c’hlizenn arc’hantet d’ar c’henta tremeniad.

En hentou e tremenen araok an dremenidi.
An awen

An hentou arc’hantet a gani.

Ar foeter-hent

An hentou arc’hantet a ganin…

Traoniennou glas a hedis, nadoziou-aer a welis o voredi war ar c’hedigou meur. Hag e selaouis mouskan ar gwaziou en naoziou ha trouz sklintin ar stivellou er pradou…

Bourrus e oa eva e boz va dourn an dour sklaer a virbilhe a-hed ar radenn-naer, diouz an diribinou.

An awen

An douriou a gani.

Ar foeter-hent

An douriou a ganin… D’an diskar, dre wall amzer, koumoul en oabl ha yen an avel, e koage hag e c’harme ar brini hag ar c’hefeleged-mor us d’ar parkeier hadet ; ha, da serr-noz, e yude ar bleizi er roziou.

An awen

Ar brini hag ar bleizi a gani.

Ar foeter-hent

Ar brini hag ar bleizi a ganin… Pa zegoueze d’in beza aet skuiz o vale, entanet ma oa va zreid ouz mein an hent, e kerzen dre ar c’hoadou, palennet o gwenodennou gant kinvi ha deliou melenet. D’ar goañv, e kaven eno disklav, ha distan dre hañv bero ; d’an nevez-amzer e lusen ; hag e kistinen, d’an diskar.

Ar c’hoadou o c’hlaza, an heol klouar o para, an deliou o veleni, o kraza, o koueza ; ar glao o veradi…

An awen

Ar c’hoadou a gani.

Ar foeter-hent

Ar c’hoadou a ganin…

Al lann e bleun a alaoure an diribinou ; ar brug hag ar brulu a oa tan war an torgennou. Noz ha deiz, a-hed ar bloaz, e veze dirazoun buhez ha kaerder Breiz.

Breizad ebet n’anavez ha ne gar e vro, eveldoun-me, ar foeter-hent.

Pa zistroe, goude o labour, ar gouerien c’hall d’ar gêr, e welen diwar ar gorreou an tiez o vogedi hag ar maeziou o voukaat, e mored an noz.

Ha me, ar foeter-hent, e pare warnoun ar stered evel daoulagad ar sent, enaouet er baradoz.

An awen

An noziou sioul hag ar stered a gani.

Nomenoe

An heol a gani…

Foeter-hent, foeter-hent, n’out ket eun divroad nag eun emzivad. Breiz eo da vamm, Doue eo da dad, ha da vro a gani…

En hentou doun a bar an heol war o letonenn flour, e kano hiviziken ar portezour o vont da gas d’ar chêriou ar bleud hag ar bara ; e skoasilli digompez an hentou doun e kano rodou an tumporellou o tougen an teilh da struja ar parkou. Ar c’hirri o strakal hag o klemm gant ar bec’h, ar mirc’hed o reuda el loc’hennou hag o tenna tan ouz mein an hent hag ar charretour o pec’hi a gani.

Ar foeter-hent
Al labour a ganin…
Nomenoe

Er foenneier glas e skrijo ar falc’h er geot hir hag e youc’ho ar baotred goude ar falc’hadegou.

Ar foeter-hent

Al labour a ganin.

Nomenoe

Er c’hoadou, palennet o gwenodennou gant kinvi ha deliou melenet, e kano bouc’hal ar c’hoadour hag ar skolp a lammo, evel bleuniou, e bep tu. Ar gwez a zrasko en eur goueza hag ar skourrou, en eur c’hourvez, a blado ar man hag al lus. Gant delc’h an dero, avat, e vo steuet binviou hag e korf ar fao e vo tailhet bouteier evit ar Vreiziz a valee, kent, diarc’hen.

Ar foeter-hent

Al labour a ganin.

Nomenoe

War c’horre ar menez, el lannegou, e vo maradeg ha, goude tan ar brug, e luc’ho aour an ed. Ha diwar an diribinou, e weli betek serr-noz, ar chatal o peuri dibreder, en traoniennou sioul. Rak, argadet hon eus, hag ar bleizi a zo bet argaset ha lazet. Ar bleizi a zo bet lazet, foeter-hent, hag ar stered a zo kouezet diouz an neñv.

E Breiz nevez, an heol a gani.

(Ar stered a varv en dro da benn Nomenoe ; dremm ar c’hadour a zeu da veza skedus evel an heol.)

Ar foeter-hent
Ar stered a zo kouezet diouz an neñv. An heol a ganin. (Dihun a ra. Koueza a ra war benn e zaoulin.) Te ’ zo Nomenoe, an heol e Breiz Nevez. An heol a ganin.
Nomenoe

Bennoz d’it, foeter-hent !

Gwelloc’h eget danvez, gwelloc’h eget leve a gavan ez ene.

(Outañ e-unan.) E Breiz digabestret, gant eur paour nemetken, oun bet anavezet. Ar gouerien o deus danvez a zo, siouaz d’ezo ! en o c’halonou, dienez. Paneveto e vije bet, pell ’ zo, dieubet ar Vamm-Vro. En arme Nomenoe, he deus roet lamm d’ar Gall, ne oa nemet peorien ha foeterien-hent. An hailhebod a laeras marc’h ar julod, hag ar mab dinatur hini e dad, evit mont d’an argad…

Ar werin galonek a vo uhelaet ; setu lezenn Nomenoe.

(D’ar Foeter-hent) : Te ’ vo nobl hiviziken, te ha da geneiled, ar foeterien-hent. Rak ar werin eo ar ouenn a gan, a gar, a gann hag a gemenno.

(Eur pennad. Pedi a ra.)

Aotrou Doue, dirazout emaoun dister ha noaz,
Evel da Vab war ar groaz.
Hogen, al labour boulc’het a zo da veza kaset da benn,
Ha n'oun va-unan nemet eur foeter-hent.
Foeterien-hent a vo arme Breiz nevez.
Hogen, n’o deus na mad na danvez,
O danvez a zo karantez evit o bro ha Doue ;
Er bed all evito, e talvezo leve.
Kinnig a ran d’it va foeterien-hent. Aotrou Doue ;
O c’hinnig a ran d’it korf hag ene.
Kemer ar re a zo bet lazet, en da baradoz ;
Ar re a chom, skuilh warno da vennoz.
Skuilh ennoun sklerijenn, skuilh warno da nerz,
Betek ma vo sevenet an diweza aberz.

(Eur c’han dudius a ziskenn eus an neñv hag e weler o tarza en dro da Nomenoe tasmantou gwenn ha lugernus ar vrezelourien bet lazet e kompezenn Ballon. Nomenoe

a ya e vent war vrasaat.)

Me ’ zo, e Breiz Nevez, Foeter-Hent Doue…
Me ’ zo an Nomenoe, penn-da-benn.

(Lien.)





Echu e Douarnenez
20 - Gouere - 1935