Nomenoe oe/C’houec’hvet arvest

Eus Wikimammenn
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Skrid ha Skeudenn, 1941  (p. 85-102)



C’houec’hvet Arvest



War ar blasenn


Konwoion

Eur vez eo gwelout stad an dudou-mañ… Ar re a zo gleb o bragez a zo pedet d’en em guzat a-dreñv ar re all. (Ar gouerien a sell an eil ouz egile.) Daoust hag hoc’h eus klevet ?… A-dreñv !… Ha c’houi, Seza, ha c’houi, Maivon, ha c’houi, Yann, araok. (Yann ha Maivon a gil.) N’eo ket a-dreñv ! araok a hopan d’eoc’h !

Yann

Me a zo gleb va bragez.

Konwoion

E-pelec’h, neuze ?

Yann

A-dreñv.

Konwoion

An tu adreñv ne sell ket ouz an tu araok. Chomit el lec’h m’emaoc’h. (An holl a glask kila hag en em denna eus ar blasenn, hep beza gwelet.) Chom a reot el lec’h m’emaoc’h ? Boulc’hurun ! A ! kompren a ran : an tu adreñv a zo tostoc’h ouz an ostaleri. (Da Wennoll.) Kloareg, it da sparla doriou an ostaleriou.

Gwennoll

Ma sparlan an noriou, Aotrou ’n Eskob, dre belec’h eta e teuin-me er-maez ?

Konwoion

Dre ar prenestr.

Gwennoll

Dibrenn ar prenestrou, ne vo droug ebet. Toullou ar prenestrou a zo re striz evit korf ar beizanted. (D’ezañ e-unan :) A ! ma vije bet ar baotred-mañ gant Nomenoe, en emgann Ballon, furoc’h e vije bet d’ezañ mont da goc’ha war gribenn eur menez. (Sellout a ra ouz an heol.) An abardaez o tont. Hep ! gedour ! ha tostaat a ra soudarded Nomenoe ? Gedour, bouzar out ?

Ar gedour, moredet war c’horre eur siminal

Hoo ?

Konwoion

Emaint o tont ?

Ar gedour

Petra ?

Konwoion

Me da betraio, bremaik. Kloareg ! kloareg !… (Sellout a ra en dro d’ezañ.) Pelec’h ar c’hast emañ ar c’hloareg-se ? (Hopal a ra, ken a gren kement den war ar blasenn.) Gwenn… oll !…

Gwennoll, a bell

Y…a ! (O tont.) Petra a zo c’hoarvezet, Aotrou ’n Eskob ?

Konwoion

Asa ! hemañ a vez atao e betra…

Gwennoll

Eus va gwerz hoc’h eus ezomm, Aotrou ’n Eskob ?

Konwoion

Klevit !… Pa vo savet ganeoc’h ho kwerz, kan ha diskan, adskrivit anezi war baper seiz, ha, warc’hoaz, el liorz, d’ho plegadenn vintin, ec’h arboellot evelse eun nebeut deliou kaol. Daoust ha prennet hoc’h eus dor eun ostaleri bennak ?…

Gwennoll

Ya ; hini an « Dour Benniget ».

Konwoion

Hini an « Dour Benniget » !… N’eus ket en ho penn daou wennegad a skiant prenet. Prenna eun ostaleri ken kristen ! N’ouzoc’h ket ez a va c’harabasenn da brena di he sukr, he c’hafe hag he butun malet, hag an holen evit salla an dour benniget ? It war-eeũn, da zigeri an ostaleri-se. An noriou a zo da veza serret ha prennet gant ar sparl hag ar morailh, a zo doriou ar bistroiou milliget a vez gwerzet enno souchenn, odivi ha rom ; ar rom flêrius a vir ouz ar gristenien, da genta gant ar flip, ha da c’houde gant ar flep, da zarempredi ofisou ar sul…

Gwennoll

Re wir, Aotrou ’n Eskob.

Konwoion

Mar deo gwir, pe n’eo ket, an dra-se ne sell ket ouzoc’h ha ne c’houlenn ket ganeoc’h eun ali.

Gwennoll

Mont a ran, eta, da zigeri eun ostaleri ha da serri ar re all.

Konwoion

N’eo ket evit digeri pe serri an noriou am boa galvet ac’hanoc’h. Roit d’in ho stilo… N’en em chalit ket ; n’eo ket evit sevel gwerziou an hini eo. (Kemer a ra stilo Gwennoll, skriva a ra war eun tamm paper. Lenn a ra :) « Ha gwelout a rez soudarded Nomenoe ? » Mat. Ar baperenn-mañ ouz lost ar bir a zihuno ar gedour. (Staga a ra ar baperenn ouz lost eur bir ha goude e stign eur wareg… Ar bir gwareget a c’hloaz feskenn ar gedour, peurgousket war c’horre ar siminal.)

Ar gedour, tizet

Aiou !

Konwoion

Ha ! ha ! dihunet out ? Kompren a rez ?

Ar gedour
Petra ’ zo ?
Konwoion

Lenn, hag e weli. (Ar gedour a zisplant ar bir diouz e feskenn ; lenn a ra ar baperenn. Sellout a ra ouz an dremmwel.)

Ar gedour

Ne welan Nomenoe ebet.

Konwoion

Na soudard ebet ?

Ar gedour

Emaint harpet, er c’hroaz-hent pella.

Konwoion
O tiskuiza ?
Ar gedour

Nann ; en ostaleri.

Holl

Chañs o deus !

Konwoion

Gounezet o deus eur mell banne, gant al labour vat o deus graet.

Holl

Ha ni hon eus gounezet ivez eur banne bras, o chom dilabour.

Konwoion, d’ar gouerien

Gourlañchennou an diaoul, aze e chomot dilabour, sec’h ha kras. (D’an archerien :) Archerien, taolit evez ha bezit prest d’o flemma gant ar skourjez. (An archerien a hej o fenn, badaouet mat. D’ar gedour :) Pet ez eus anezo ?

Ar gedour

Eun dousen vat, Aotrou ’n Eskob.

Konwoion

Siouaz d’in ! Pelec’h eta eo chomet ar re all ? (D’ar gedour :) War droad pe war gezeg ?

Ar gedour

Bremañ emaint divarc’het ; ar c’hezeg a zo o peuri el letonenn. Hervez ar pez a welan gant va luned, skuiz int moarvat.

Konwoion

Ar soudarded ?

Ar gedour

Nann ; ar c’hezeg. Ne welan soudard ebet mui, rak an hini diweza anezo a zo aet e-barz an ostaleri.

Konwoion

Ha ne welet ket Nomenoe ?

Ar gedour
Penaos eo gwisket Nomenoe ?
Konwoion

Evel ar re all eo gwisket ; nemet Nomenoe a zo disheñvel diouz ar soudarded all ; rak eun den bras eo, eur pez mell hini bras meurbet, eus an uhela tout.

Ar gedour

Ne welan seurt hini en va luned hir. Gwelout a ran o tont dre an hent doun soudarded all. Sur awalc’h e taleint ivez en ostaleri ar c’hroaz-hent, rak abaoe m’emaint war weled d’an ti, e kerzont buanoc’h.

Yann

Gant ma teuint araok an noz.

Youen

Atchoum !

Fañch

Aôôô !…

Job

Ouf !

Konwoion

Petra ’ c’hoarvez gant ar re-mañ ober geizou ?

Youen

Siferni a ran gant ar sec’hed.

Fañch

An digor-genou a zo deut d’in gant ar sec’hed ruz.

Job

Skuiz-maro oun aet gant ar sec’hed kras.

Holl

Sec’hed hon eus !

(An archerien en em denn dre guz.)

Ar gedour
Alo ! alo ! soudarded a zo deut er-maez eus an ostaleri.
Holl

’ Maint ’ tont ?

Ar gedour

N’emaint ket, rak en-dro int aet e-barz an ostaleri.

Konwoion

Perak int deut er-maez hag aet e-barz en-dro ?

Ar gedour

Evit eun dizour e oa.

Holl

Ni hon eus ivez c’hoant dizoura.

Konwoion, d’ezañ e-unan

Ne deuin ket a-benn da zerc’hel ar baotred-mañ war ar blasenn. Archerien ! archerien ! Feiz ! brao emaoun ganti !… N’eus archer ebet war ar blasenn !… (Eun Archer o tont d’an ampoent) Eus pelec’h emaout o tont ?… Respont ’ta.

An Archer

Aotrou… aotrou… ’n Eskob…

Konwoion

Besteod out ?

An Archer

O !… n’oun ket.

Konwoion

Besteod ha leun !

An Archer

O ! eul lipadennig.

Konwoion

Gwall deo eo neuze da deod. En em denn ac’han ha kae d’ober eur c’housk e-tal ar bern plouz. (An archer a gerz en eur vralla)

Fañch
Me ’ zo mezo evel an archer.
Konwoion

Kamm ki pa gar, ha, mar doc’h mezo e tivezvot. (Rei a ra d’ezañ eun taol botez en e benn adreñv.)

Fañch

Aiou !… Ehanit skei, Aotrou ’n Eskob… Emaoun o sevel.

Konwoion

Gwelout a rit : divezvet oc’h.

Ar gedour

’ Maint ’ tont !… ’ Maint ’ tont !…

Konwoion

Poent hastout, paotred… Ahe ! renk-oc’h-renk, evel kaol er park.

Gwennoll


Ar Breton
A sko garo…
Eun eston
A dud varo !
Gallaoued
Lazet
Dre gant ha dre vil ;
Hag en ifern o ene vil.

Konwoion

Bravoc’h e vefe deoc’h mont betek an iliz da renta gras da Zoue eget chom war ar blasenn da sevel koniri… ’ Maint ’ tont, paotred ! Chomit plom en ho sav ha reut war ho kilhorou ; sounn ho penn, eur mousc’hoarz war ho muzellou, ho tivrec’h eeünet a-hed ho korf, palmou ho taouarn troet ouz araok hag ar biz bihan a-dreñv gwri ar bragez. Ha pa zegouezo Nomenoe war ar blasenn, stlakit ho taouarn an eil ouz egile ha youc’hit herroc’h herra, betek chom berr-anal :

Nomenoe — Oe — Oe — Oe !…
Job

Ha ! ha ! ha ! Ni ’ zo labrigadlaklak !

(C’hoarzadeg.)

Konwoion

N’em eus ket lavaret d’it diroll da c’hoarzin.

Job

N’oun ket evit mirout.

Konwoion

Ha perak ’ta ?

Job

O soñjal eo kounnaret, pelloc’h, va gwreg er gêr, war dro ar vuoc’h o hala, ha me oc’h ober an azen amañ, hep beza kavet eul louzaouer zoken. Ma lavaran d’ezi oun chomet e Redon, da c’hortoz Nomenoe, e resevin ar spanell ouz kostez va fenn.

Gwennoll, o klask echui e gwerz


D’an daoulamm ruz,
Mirc’hed kuladus,
Ar weskl etre o dent.
D’an daoulamm ruz,
O tenna tan eus mein an hent.

(Archerien o tont)

Archerien

’ Maint ’ tont.

Konwoion

Ha poent e oa d’eoc’h dont ivez.

Yann

Gant ma ne zalc’hint ket va buoc’h ganto.

Maivon
O ! kamm eo o c’hezeg.
Youen

Allas ! va jao d’in-me a vo moarvat diouz o c’hoant.

Seza

War gezeg klañv !

Madalen

War gezeg ar c’hagn !

Naig

War gezeg an Ankou !

Gwennoll, gant tristidigez

N’int ket moarvat soudarded Nomenoe, rak n’eus banniel ebet ganto ! Ar vrezelourien wirion o tont eus an emgann, a vez atao kaer evel arc’haelez hag o mirc’hed a rizink hag a lamm gant ar joa.

Yann

Ar giz-se a oa araok ar brezel, paotrig ; abaoe ar brezel avat ez eus chenchet penn da galz traou.

Konwoion

Ya ; kezeg ar c’hagn, mac’hagnet gant an Ankou… Arabat ankounac’haat. Ar c’hezeg-se a zo glorius ha gaoliet int gant soudarded Nomenoe.

Job

Glorius pe gezeg ar c’hagn, an dra-se a zo ingal d’in ; sevel a ra krug ennoun o soñjal emañ va buoc’h o hala er c’hraou ha marteze a-benn bremañ ez eo kollet ganti he leue.

Yann

Pet leue he deus halet pelloc’h, abaoe emaoc’h o tibuna d’imp litaniou ho loen ?

Youen, da Job

C’houi a goll ho leue ; me a goll va ebeul.

Youen
Ho leue marteze a zo marvet ; va buoc’h, sur, a vo drebet.
Konwoion, a dremen dirak ar gouerien

(Da Fañch) Savit ho penn ’ta ! Perak emaoc’h stouet evel eur pec’her dirak e govesour ? En deiz hizio ne dle ket eur pec’hed — na zoken veniel — trubuilha koustiañs eur Breiziad, ha d’an holl bodet amañ war ar blasenn, e roan eun absolvenn vras.

Fañch

N’eo ket gant pec’hedou eo pounner va fenn. Gant ar vez e rostan o welout Jos al Louarn e-touez ar vrezelourien.

Yann

Ya, gast ! Jos al Louarn… An eil, war an trede renk.

Fañch

Ne saludin ket eur mezvier a deu du-mañ, bep lun, da jistra, ha ne zistal ket eus an ti ma ne vez ket roet d’ezañ e doullad. (Ar soudarded a zo deut tost.)

Madalen, d’ar sourdarded, goapaus

Ha c’houi eo soudarded Nomenoe ?

Eur soudard, difoutre

Ya !

Mestr an archerien, d’eun archer

Chomit hep paen he viou d’ezi. Petra ’ c’hoarvez gant ar Vadalen-se goulenn eun dra bennak digant ar vrezelourien ?

Gwennoll, d’ar soudarded

Ha deut eo ar maout ganeoc’h ?

Eur soudard

Ya !

Gwennoll
Oe ! Oe ! Gloar da Nomenoe !
Konwoion

Petra ’ c’hoarvez gant ar c’hloareg-mañ rei an ton ? (D’ar gouerien) Oe ! Oe ! (Ar gouerien a chom mudet.) Fañch, c’houi a zo kollet ho teod ganeoc’h ?

Fañch

Ya !

Konwoion

Youc’hit : Oe ! Oe !

Fañch

Ne rin ket. Jos al Louarn a anavez va mouez. (Stoui a ra e benn hag e dog war e zaoulagad, gant aon da veza anavezet.)

Konwoion, d’ar gouerien all

Alo ! youc’hit holl a vouez uhel : Oe ! Oe !

Holl

Ne raimp ket, ma ne ra ket Fañch.

Konwoion

Archerien, divudit ar re-mañ gant ar skourjez. (Ar vrezelourien a zo deut war blasenn dirak ar volz enor. Merc’hed a strew bleuniou, dirazo, a fozadou. Kaniri.)

Eur c’hadour, souezet

Petra ’ sinifi ar gouel-mañ ? (Ar gadourien a ziskenn diwar varc’h.)

Konwoion

Hep ! gortozit. Chomit war varc’h.

An holl gadourien

Skuiz omp.

Konwoion

Ha Nomenoe ?

Ar gadourien
N’eus Nomenoe ebet ganimp.
Konwoion

Allas ! lazet eo bet en emgann ?

Ar gadourien

Kollet ganimp en eur zont en-dro. (Lod anezo a ziskenn diwar varc’h.)

Konwoion

Chomit war varc’h pa ne vefe nemet eur vunutenn. Pehini ar mestr goude Nomenoe ?

Ar gadourien

N’eus ganimp na mestr na kabiten ; ni a zo holl soudarded raz. (An Aotrou ’n Eskop a zispleg evelato eur baperenn hag a ginnig anezi da Wennoll.)

Konwoion

Ma n’eus Nomenoe ebet, koulz eo d’in mont war eeün d’an eskopti. (Da Wennoll) : Kemer ha lenn. (En em denna a ra.)

Gwennoll, o lenn

Nomenoe, kadour dispar, mestr bras…

Fañch

Kloareg, kloareg, n’emañ ket dizro an Nomenoe.

Gwennoll

Ingal eo ; al lid-mañ a zo coram populo ad usum populi. (Kenderc’hel a ra.) …mestr bras, degaset gant Doue evit savetei ar Vro… (Ar gadourien a ziskenn holl.)

Ar gadourien

Ni hon eus naon.

Madalen

Kenavo d’am viou !

Naig
Den ne glevo mui va dañvadez oc’h ober bêêê…
Yann

Pa n’eus Nomenoe ebet, evit piou eta eo bet savet ar volz-enor-mañ ?

Fañch

Evit ma femoc’h.

Job, gant eur c’hri, evel glozaet

Aïou…

Yann

Taget oc’h gant eur pistig ?

Job

N’eo ket se ; va gwreg he deus pladet d’in eun taol spanell ouz kostez va fenn.

(Lien.)