Ar Gêr Villiget/III
An de ma komans hon histor, Anna a oa bet savet evit kempenn e baner d’he fried ра deuas ar c’houlz d’ean da vond da labourat.
Ne chome ken kazi man ebarz an ti. D’ar beure he devoa prenet eun tamm kig, eur bara hag eur banerad glaou gant he gwenneien diwean. Ar pez a chome eus ar c’hig goude meren a lakas d’ean en e baner ; eus ar bara e vanas just a-walc’h evit rei bep a dammig an nozvez-ze hag, an de war-lerc’h d’ar beure, d’he daou vugel kosan.
Ne oa ken tam glaou ebet ha koulskoude an amzer a oa yen ; rei a raes bep a dam bara d’ar vugale hag o lakas en o gwele, ’dal ma oa tec’het Fanch.
— Mam, a c’houlennas an hini henan an evoa pevar bla, perak ec’h eomp da gousket ken abred ?
— Nan eus ken a dan, ma mabig, hag ho po riou o chom ermaez. Ha neuze me ya d’am gwele ive ; kousket aze eta pa ’po debret ho para.
Lakat a raes peb a bok war o zal ha neuze e chomas eur pennadig da zellet oute, he c’halon boaniet.
— O ma eligo paour, emei enni hec’h-unan, petra deufet da vean ’vit an deio pe n’hallo ken o mam finval !
He merc’h, an hini yaouankan, en em lakas da veskan en he c’havel. Mont a raes da luskellat anei ha raktal e tavas. Laret e vije e sante ar plac’hig pegen bras ezom he devoa he mam a repoz rak ne vije gwech gir eviti. O welet ze Anna, faez ha dinerz, ac’h eas ive en he gwele. Sonjo tenval, evel an de trist a oa o vervel, a deue war he spered. Betek neuze e oa chomet krenv he fianz en Doue, met an de-ze en em zante prest da goll kalon ; seblantout a re d’ei bean dilezet tre gantan ! Ken pell ’zo e c’houlenne e zikour hep bean bet silaouet ! Bep sort zonjo fall a deue war he spered, alio merc’hed a deue a-wecho d’he gwelet, kentoc’h da drubuilhan he c’halon eget d’he zikour.
Bean oa unan dreist-oll, hec’h amezegez nesan, hag he devoa laret d’ei meur a wech o welet ar boan a gemere da c’honit eur gwenneg bennak ha da viret he zi kempenn en despet d’he faourante :
— « Pebez diodez oc’h c’houi da gemer poan evel-se ! Ho pried a gemer e blijadur, perak na ret ket memez tra ? Bean ’c’heus kerent, kaset ho pugale yaouankan war ar maez, an hini henan a zo bras a-walc’h evit ’n em denn e-unan. Diskoueet d’ho Yan ec’h e ken dleet d’ac’h kaout ho frankiz evel d’ean !
Trubuilh ho pe a-wechou ? N’eus ket gwelloc’h evit eur voutailhad gwin mad d’ober hec’h ankouaz. »
Hag ar plac’h-ze a re ar pez a lare. He den a oa micherour mat, met ever ha dispigner : hi a delc’he penn d’ean ! Dal ec’h e d’e labour, e lec’he da di komerezed pe da lec’hio falloc’h a-wechou ; kement a halle jachan digantan a vije dispignet evelse. He zi a vije dalc’hmad an dizurz ennan ; he bugale en em denne ’vel ma hallent hag a zave e-kreiz gwall-gompagnonez ar ru ; ’benn o dije daouzek vla e vijent kollet tre gant ar skouerio fall a welent kenkoulz er ger evel ermaez. Petra re ze d’ei ? Yan a gemere e blijadur, hi ive !
Meur a wech komzou ar plac’h-ze a oa deut war spered Anna, met hargas a re anê dalc’hmat gant rukun ; an de-se e oa ken bras he rann-galon ken e sonje :
— Mar esafen eur wech evit gouzout hag-en eo gwir a kas an evach an dubuilh kwit ! Pegement e rofen evit ankouaz ma foan ha ma holl nec’hamant, man ’met het eur zonj !
’N em lakat a raes da sorenni. Dihuni ’raes en ur spont ha sevel ’n he c’hoaze en he gwele : « Ma Doue, emei, n’em eus ket klevet eur glemmaden ?… Koulskoude o zriik ec’h int sioul… Hunvreal a ran pe otramant em eus terzien. Gant pesort sonjo fall em eus maget ma spered breman zouden !… Euzusat ha tristat tra a zo ha nan e ket mougan, beuï e gonsianz hag e anaoudegez evit ankouaz ! Ha koulskoude nag a hini her gra… Ha, rak na glaskont ket zikour Doue… Me ’meus klasket anean ha n’an eus ket ma chilaouet ! N’eus forz, n’hallan ket heuilh eur rouden all ! A-walc’h a fank a zo evelse… Her haspedi a rin c’hoaz fete : warc’hoaz marteze n’em o ken an nerz d’hen ober !…
Pe oa ’barz ar zonjo-ze e klevas skei war an nor. Rok he devoa gallet respont e teue eur wreg ’barz ar gampr ha d’he heuilh eur seurez hag eun dimezel yaouank.
— Nozvez vad, Anna, eme ar wreg ; penaos eman da gont ? N’anavees ket ac’hanon ken ?
— Eo, Soaz, eme Anna, zouezet ; n’em eus ket ankouaet ac’hanout ha kalz a joa am eus ouz da welet.
— Fanch am eus kavet war ma hent fenoz pa oan o tond eus ar marc’had hag an eus laret d’in e oas klanv ; kentan ’m eus gallet ec’h on deut betek d’it rak gouzout a ran pegen poanius eo bean er stad-ze gant bugale yaouank : tremenet em eus dre eno ma unan ha penavet da seurez Mari a zo aman n’on ket hag-en e vijen en bue breman.
— Allo ! Soaz, ’me ar seurez, tavet gant ze ha…
— Izkuzet, ma c’hoar, ma peurachuin ma c’haoz ; dre chanz em eus bet kavet anei ’barz ar ru hag em eus komzet d’ei diouzit ; bet he deus ar vadelez da zont ganin, ha, d’he heul, an dimezel vat-man a anavez marteze. Na rez ket ! Ma, souezet on…
— Gwelet a ran, Soaz, ’me ar seurez, en eur vousc’hoarzin, penaos, mar lezan ac’hanoc’h da heuilh ho kuden, na vet ket er penn ’benn eun hanter-eur aman. Lezomp ar c’hojo breman eta, ha greomp eun dra bennak. Evrus omp, ma mignonez kez, emei d’Anna, he deus digaset Soaz ac’hanomp d’ho ti. Bet sur e refomp eus hon gwellan evit dousat ho poanio.
— Ho trugarekaat a ran eus ho madelez, eme Anna… N’hellas ket laret hirroc’h, hag an daero a deuas en he daoulagad ; ken poanius e oa eviti, bet kustumet ’boue he yaouankiz da zikour ar beorien endro da di he zud, da vean zikouret evelse breman.
E-pad ar gaoz-ze, an dimezel a oa et da wele an daou botrig, a oa dihunet, hag a zelle souezet ar pez a dremene. Lakaat a reas bep a bok war o zal ha rei d’ê bep a doullad madigo eus he godel.
— O koantat bugale hoc’h eus, itron, emei !
Kalon ar vam a dridas o klevet ze.
— N’hoc’h eus ket ’met an daou-ze ? emei c’hoaz.
— Eo, eme Soaz, a gemere ar plac’h vihan eus he c’havel, pa n’halle ken laret gir, hag unan na rey ket mez d’ar re-all.
Mes ar seurez a dispak eun davanjer a oa ganti ; komz a ra a-goste gant an dimezel, ha raktal e tisken e-traou. Hep dale ec’h e dizroet gant eun bakaden dreo hag eun den war he lerc’h, eur zac’had glaou war e chouk. Laket e oe ar glaou a-goste ha gret tan. Neuze ar seurez a dispakas ar bakaden hag a dennas diouti bara, kafe, kig leue ha diou voutailhad gwin.
— Setu aze, emei, danve koan ha lein evidoc’h hag evit ho pugale. Warc’hoaz e teuio ar medesin d’ho kwelet hag e roo dac’h al louzeier hoc’h eus ezom. Ni n’hallomp ket chom pelloc’h, rak nan oc’h ket hoc’h-unan en dienez, siouaz ! Soaz a chomo eur pennadig c’hoaz, p’eman he merc’h henan er gêr, hag a rey koan arôk tec’hel.
— Digaset hoc’h eus d’in ar gwellan louzaou evit ma yac’haat, eme Anna, he c’halon leun a anaoudegez ; nan hallin biken ho trugarekat a-walc’h.
— N’hoc’h eus trugare da laret ’met d’an dimezel aman, rak he yalc’h a ra an dispigno.
— Ne ran ket ’met paean ma dle, ’me ar plac’h yaouank ; kenavo, itron, ha gwelloc’h yec’hed ; hep dale e teuin c’hoaz d’ho kwelet.
Pokat a rejont d’an tri vugel hag ec’h ejont ermaez. N’ho devoa gret ’met serri an nor, p’en em gavas dirake eun den berr war e alan hag e zello spontet ; souzan a rejont ouz e welet.
— Choui ’zo o tont eus ti an otro Marrek ? emean.
— Ya, emê.
— Me zo o vont da laret d’e bried ec’h e koueet breman zouden en porz an ijinerez hag ec’h e kaset d’an hospital.
— Izelaet ho mouez, en han’ Doue ! ’me ar seurez ; n’e ket maro ?
— Na oa ket maro war an taol, mes ’benn breman ec’h e, michans, rak ne oa ket nemeur gwelloc’h.
— Dizroet ha ne laret gir d’ei fenoz ; klanv e, hag an taol-ze e c’hallfe lazan anei ive ; warc’hoaz e vo gwelet petra vo d’ober.